{"id":55,"date":"2024-03-09T17:28:16","date_gmt":"2024-03-09T14:28:16","guid":{"rendered":"https:\/\/dilin-gizemi.net\/?p=55"},"modified":"2024-03-14T02:21:05","modified_gmt":"2024-03-13T23:21:05","slug":"gudul-turk-kaya-yazitlari-ve-gizemleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dilin-gizemi.net\/index.php\/2024\/03\/09\/gudul-turk-kaya-yazitlari-ve-gizemleri\/","title":{"rendered":"G\u00dcD\u00dcL T\u00dcRK KAYA YAZITLARI VE G\u0130ZEMLER\u0130"},"content":{"rendered":"\n<p>\u201cT\u00fcrkiye\u2019de T\u00fcrk Kaya Yaz\u0131tlar\u0131ndan ilk \u00f6rne\u011fe 1998 y\u0131l\u0131nda Dat\u00e7a\u2019n\u0131n Bet\u00e7e adl\u0131 G\u00fcneybat\u0131 k\u0131sm\u0131nda ufak bir damgaya rastlam\u0131\u015ft\u0131m. Ancak T\u00fcrk Abecesiyle kar\u015f\u0131la\u015fmam y\u0131llar \u00f6nce ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m Norve\u00e7\u2019e uzan\u0131r. Bergen civar\u0131nda baz\u0131 kal\u0131nt\u0131lar\u0131 gezerken eski bir mezarl\u0131kta e\u015fimle birlikte, onlar taraf\u0131nda \u201cRun\u201d ad\u0131 verilen harflerle birka\u00e7 kelime yaz\u0131lm\u0131\u015f bir dikilita\u015fa 1989\u2019da rastlam\u0131\u015f ve \u00e7ok heyecanlanm\u0131\u015ft\u0131k. Ard\u0131ndan yolum T\u00fcrkiye\u2019den Toskana\u2019 ya g\u00f6\u00e7en Truval\u0131lar\u0131n ve Etr\u00fcsklerin yerle\u015fti\u011fi G\u00f6reme misali sertle\u015fmi\u015f yanarda\u011f k\u00fclleri aras\u0131na oyduklar\u0131; \u015fimdi a\u00e7\u0131k hava m\u00fczesi olan \u2018Pitigliano\u2019dan ge\u00e7ti. Beni en \u00e7ok sevindiren duvarda \u2018OZ\u2019 damgas\u0131n\u0131 ve \u201crun\u201d yaz\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6rmekti. G\u00f6kt\u00fcrk Abecesi ile ayn\u0131yd\u0131lar. Derken 2017 Ekiminde G\u00fcd\u00fcl Salihler K\u00f6y\u00fcnde ayn\u0131 damgaya ve yine G\u00f6kt\u00fcrk Abece\u2019 sine rastlad\u0131m. &nbsp;Ne yaz\u0131k ki okuyam\u0131yordum. Bu merak\u0131m\u0131 \u00f6\u011frenen ve G\u00fcd\u00fcl\u2019 \u00fcn yerlisi olan Muhsin Durlu bana a\u015fa\u011f\u0131daki \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 g\u00f6nderdi. Merhum Servet Somuncuo\u011flu\u2019nun foto\u011fraflar\u0131n\u0131 \u00e7ekerek, \u2018Damgalar\u0131n G\u00f6\u00e7\u00fc ve Kurgan\u2019 adl\u0131 eserinde yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131tl\u0131 panodaki bir c\u00fcmlenin ve kelimenin okuma \u00f6nerisi ve a\u00e7\u0131klamas\u0131 vard\u0131. Ben de aynen size aktar\u0131yorum:<\/p>\n\n\n\n<p>Dr. Beg\u00fcm\u015fen Ergenekon<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Salihler Kaya Yaz\u0131tlar\u0131 Neyi Yakar\u0131yor?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6ncelikle dil konusunda hi\u00e7 bir e\u011fitimim olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, emekli kimya m\u00fchendisi oldu\u011fumu,&nbsp; konuya ilgimin ise bir bu\u00e7uk y\u0131l \u00f6nce ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmek istiyorum. \u00d6zenciyim \u00f6zetle. Say\u0131n Dr. Beg\u00fcm\u015fen Ergenekon han\u0131m\u0131n yard\u0131mlar\u0131 ve y\u00f6nlendirmesiyle sonunda siz de\u011ferli okurlarla tan\u0131\u015fma olana\u011f\u0131na kavu\u015ftum. Dergideki sayfas\u0131n\u0131 yaz\u0131n\u0131m i\u00e7in ay\u0131ran Beg\u00fcm\u015fen han\u0131ma i\u00e7ten te\u015fekk\u00fcr ederim. Birazdan k\u0131y\u0131s\u0131ndan a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m kaya yaz\u0131tlar\u0131na \u00e7ok yak\u0131n bir k\u00f6ydenim k\u00f6ken olarak. Ke\u015fanuz ya da yeni ad\u0131yla Ye\u015fil\u00f6z! Ke\u015fanuz s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn Rumca san\u0131lmas\u0131 bilgisizlikten \u00e7ok sapt\u0131rma ama\u00e7l\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.&nbsp; \u00c7\u00fcnk\u00fc k\u00f6y ad\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131ndaki (e\u015f, yan yana) \u2018in ba\u015f\u0131\u2019 denen dik u\u00e7urumlu tepeden al\u0131r. K aya E\u015e &nbsp;(a)N\u2019a (g\u00f6k) UZ (anan) seslemlerinden olu\u015fan bile\u015fik add\u0131r! Bu \u00e7al\u0131\u015fmada G\u00fcd\u00fcl, Salihler K\u00f6y\u00fc k\u0131rsal\u0131nda bulunan Yaz\u0131tl\u0131 Panodan k\u0131sa bir b\u00f6l\u00fcm incelenerek \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerisi siz de\u011ferli okurlar\u0131n anlayabilece\u011fi a\u00e7\u0131kl\u0131kta aktar\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Tek\u00e7e (sadece, yaln\u0131zca Azerbaycan Leh\u00e7esi) dik \u00fc\u00e7gen i\u00e7indeki sekiz damga \u00e7\u00f6z\u00fcmlendi. \u00c7al\u0131\u015fma ikinci g\u00f6rseldeki G\u00f6kt\u00fcrk alfabesine g\u00f6re yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Ayr\u0131ca Sa\u011f \u00fcstteki \u00e7evrili alandaki <strong>\u2018<\/strong>\u00dcNGE\u015e<strong>\u2019<\/strong> (g\u00fcne\u015f) anlaml\u0131 kavramsal yaz\u0131 (ideogram) da \u00e7al\u0131\u015fmaya eklenmi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu ideogram atam\u0131z\u0131n G\u00fcne\u015f Dil Teorisi <sup>1<\/sup> ile ilgilidir.<\/p>\n\n\n\n<p><sup>1<\/sup> G\u00fcne\u015f dil teorisi \u00fczerine ders notlar\u0131, Abd\u00fclkadir \u0130nan,1936, \u0130stanbul, &nbsp;Devlet Bas\u0131mevi)<strong>. <\/strong>T\u00fcrk\u00e7enin d\u00fcnya tarihindeki ilk dillerden biri oldu\u011funu savunan kuramd\u0131r. Atat\u00fcrk taraf\u0131ndan bizzat desteklenmi\u015f ve geli\u015ftirilmi\u015f olup Atam\u0131z\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra bu \u00e7al\u0131\u015fmalar sonland\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"549\" height=\"818\" src=\"https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-1.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-56\" srcset=\"https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-1.png 549w, https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-1-201x300.png 201w, https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-1-480x715.png 480w\" sizes=\"(max-width: 549px) 100vw, 549px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><strong>G\u00f6r 1 \u2013 G\u00f6kt\u00fcrk Abecesi  <\/strong><br><a href=\"https:\/\/www.turkedebiyati.org\/gokturk-alfabesi\/\">https:\/\/www.turkedebiyati.org\/gokturk-alfabesi\/<\/a><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n<p>G\u00f6kt\u00fcrk Abecesi Danimarkal\u0131 Wilhelm Thomsen taraf\u0131ndan; K\u00fcl Tigin yaz\u0131l\u0131 kayas\u0131ndaki yaz\u0131lar\u0131n, kayan\u0131n ikinci y\u00fcz\u00fcndeki okunabilir durumda olan \u00c7ince metinle e\u015fle\u015ftirilmesi ile 1893 y\u0131l\u0131nda \u00e7\u00f6z\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr!&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Bu yaz\u0131tlar G\u00fcd\u00fcl Salihler k\u00f6y\u00fc k\u0131rsal\u0131nda, Delikli kaya \u2013 G\u00f6lgeli dere adl\u0131 alandad\u0131r. 2008 y\u0131l\u0131nda y\u00f6renin yerlisi Cemil S\u00f6ylemezo\u011flu\u2019nun alandakileri g\u00f6rmesinin ard\u0131ndan Servet Somuncuo\u011flu\u2019nun \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ile g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131p kamuoyuna sunulmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"556\" src=\"https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-2-1024x556.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-57\" srcset=\"https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-2-1024x556.jpg 1024w, https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-2-300x163.jpg 300w, https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-2-768x417.jpg 768w, https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-2-892x484.jpg 892w, https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-2-480x261.jpg 480w, https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-2.jpg 1177w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><strong>G\u00f6r 2<br>TRT Avaz Damgalar\u0131n G\u00f6\u00e7\u00fc 12.dk, 25.s.<\/strong> <br><a href=\"https:\/\/youtu.be\/Os8MeXDgM14\">https:\/\/youtu.be\/Os8MeXDgM14<\/a><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"608\" src=\"https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-3-1024x608.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-58\" srcset=\"https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-3-1024x608.jpg 1024w, https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-3-300x178.jpg 300w, https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-3-768x456.jpg 768w, https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-3-892x529.jpg 892w, https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-3-480x285.jpg 480w, https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-3.jpg 1077w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><strong>G\u00f6r 3<\/strong> <br><a href=\"https:\/\/youtu.be\/Os8MeXDgM14\">https:\/\/youtu.be\/Os8MeXDgM14<\/a> (14 d, 33 s \/24, 18)<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-layout-1 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"335\" height=\"347\" src=\"https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-4a-2.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-63\" srcset=\"https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-4a-2.png 335w, https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-4a-2-290x300.png 290w\" sizes=\"(max-width: 335px) 100vw, 335px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><strong>G\u00f6r 4a: (Somuncuo\u011flu,&nbsp; Servet, 2012, Damgalar\u0131n g\u00f6\u00e7\u00fc-Kurgan, \u0130stanbul, Fabrika Bas\u0131mevi, s.136, Yaz\u0131tl\u0131 Pano)<\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"745\" src=\"https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-4b-1024x745.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-64\" style=\"width:484px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-4b-1024x745.jpg 1024w, https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-4b-300x218.jpg 300w, https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-4b-768x559.jpg 768w, https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-4b-892x649.jpg 892w, https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-4b-480x349.jpg 480w, https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-4b.jpg 1097w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><strong>G\u00f6r 4b: 2a g\u00f6rseline g\u00f6re \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n yazar\u0131mca \u00e7izilmi\u015ftir.<\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-layout-2 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<p>Yukar\u0131da damgalar g\u00f6rselin sa\u011f\u0131na, dik \u00fc\u00e7genin i\u00e7inde olduklar\u0131 konumlar\u0131nda; oldu\u011fu gibi aktar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Damgalara okuma y\u00f6n\u00fc ve s\u0131ras\u0131na g\u00f6re ses de\u011ferleri verilmi\u015ftir. \u0130lk \u00fc\u00e7 damga sa\u011fdan sola, sonraki be\u015f damga ise bunlar\u0131n y\u00f6n\u00fcne ters ve soldan sa\u011fa gidilerek \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em><mark style=\"background-color:#f78da7\" class=\"has-inline-color\">T\u00fcrk kaya yaz\u0131tlar\u0131nda okuma y\u00f6n\u00fc sa\u011fdan sola ve ard\u0131ndan yukar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131yad\u0131r, yaz\u0131t\u0131n yaz\u0131m y\u00f6n\u00fcyle ilgili de\u011fildir! \u201cBu kural dilin ve anlamlar\u0131n olu\u015fumuyla ilgili s\u00fcre\u00e7le ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r!\u201d<\/mark><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em><u>Bu kaya yaz\u0131t\u0131ndaki damgalar\u0131n \u201cEG EK\u0130NG \u201d \u015feklinde \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmesi ve okuma y\u00f6n\u00fcn\u00fcn genel y\u00f6ntemden farkl\u0131; ekin ekilirken sondan geriye d\u00f6n\u00fclmesi \u015feklinde olmas\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmlemenin do\u011fru oldu\u011funu g\u00f6steren ya da bunu destekleyen kan\u0131tt\u0131r kan\u0131mca!<\/u><\/em><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;(e) G&nbsp; \/&nbsp; ( e) K (i) NG &nbsp;\/ &nbsp;(i) S &nbsp;\/ &nbsp;B (O) L &nbsp;\/&nbsp; &nbsp;O&nbsp; \/ &nbsp;&nbsp;&nbsp;L&nbsp;&nbsp; \/ &nbsp;&nbsp;&nbsp;U<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp; &nbsp;(1)&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;(2)&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;(3)&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;(4)&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;(5)&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; (6)&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;(7)&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>EG (ilen) EK\u0130NG (ekinler) \u0130S (teriz) BOL (\u00e7ok, verimli) OLU(r). Birinci damgada G &gt; K d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde g\u00fcn\u00fcm\u00fcz T\u00fcrk\u00e7esindeki&nbsp; \u201cek\u201d ya da ekilen anlam\u0131na ula\u015f\u0131yoruz.<\/p>\n\n\n\n<p>Yani:&nbsp; \u201cEkilen ekin bol olsun!\u201d<strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ekin ekmek ikili anlat\u0131md\u0131r ve \u201cOLU\u201d \u015feklindeki deyi\u015f g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de y\u00f6rede hala kullan\u0131l\u0131r. Bunun nedeni bir b\u00f6l\u00fcm dilcilerin \u201cavam sesleri yutar, gelenek\u00e7idir!\u201d g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc de\u011fil, dilin ge\u00e7mi\u015fi ile ba\u011flar\u0131n\u0131n hen\u00fcz sona ermemi\u015f ya da derinli\u011finin t\u00fcm\u00fcyle yitirilmemi\u015f olmas\u0131ndand\u0131r! Ayr\u0131ca iki elimizin \u00fcrettiklerinin b\u00fct\u00fcn\u00fc olan \u2018k\u00fclt\u00fcr\u2019 yerine \u2018ekin\u2019 s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc de kullanmaktay\u0131z.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7\u00f6z\u00fcmlemeyi a\u00e7\u0131mlamaya \u00e7al\u0131\u015fal\u0131m! Damgalar\u0131n ses de\u011ferleri G\u00f6kt\u00fcrk abecesine g\u00f6re verildi. Ancak abecede \u00e7o\u011fu tamgan\u0131n ayn\u0131s\u0131yla kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 bulam\u0131yoruz. Burada \u00f6zenci olarak kendime \u00f6zg\u00fc dil kavray\u0131\u015f\u0131m\u0131, tan\u0131m\u0131m\u0131 devreye alarak tamgalara ses de\u011ferlerini \u00f6nermekteyim. Dil kavrayabildi\u011fimiz her neng\u2019i iz d\u00fc\u015f\u00fcm derecesinde yans\u0131tmal\u0131d\u0131r. Ya da ba\u015fka bir a\u00e7\u0131dan anlatmak istersek:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201ckavrayabildi\u011fimiz her \u015feyi ve s\u00fcreci sesler ve \u015fekiller yolu ile eksiksiz ve s\u00fcreci yans\u0131tacak \u015fekilde\u201d a\u00e7\u0131klayabilmelidir s\u00f6zc\u00fckler; yani dil!<\/p>\n\n\n\n<p>Yukar\u0131daki s\u00f6zc\u00fcklerden \u2018neng\u2019 yani \u015fey \u201cg\u00f6kte (N) hacmi (N) olan ve G\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 \u00fczerine de(y)\u2019ince g\u00f6r\u00fclebilen maddeyi, \u00f6zdek olan\u0131 ifade eder. \u0130zd\u00fc\u015f\u00fcm ise fizikte bir \u0131\u015f\u0131k kayna\u011f\u0131ndan \u00e7\u0131kan \u0131\u015f\u0131nlar kullan\u0131larak bir ekran \u00fczerinde g\u00f6r\u00fcnt\u00fc olu\u015fturma ve bu yolla olu\u015fturulmu\u015f olan g\u00f6r\u00fcnt\u00fcd\u00fcr.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em><mark style=\"background-color:#efe146\" class=\"has-inline-color\">\u201cDilin kendisinin ne oldu\u011fu konusunda d\u00fc\u015f\u00fcncem ise \u015f\u00f6yledir: \u201cDil, ilk dili olacak d\u00fczeyde evrimle\u015fmi\u015f atalar\u0131m\u0131zdan ba\u015flayarak, birey olarak kavrayabildi\u011fimiz, olan-biten her \u015feyin; zaman, ortam (uzay-oylum), y\u00f6n ve devinim ana de\u011fi\u015fkenleri kullan\u0131larak; benzetme a\u015famas\u0131n\u0131 ge\u00e7ecek \u015fekilde, \u015fekiller ve sesler ile olu\u015fturulan izd\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcd\u00fcr!\u201d<\/mark><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bu tan\u0131mdan yola \u00e7\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda e\u011fer bir kaya yaz\u0131t\u0131 do\u011fru \u00e7\u00f6z\u00fcmlendiyse ge\u00e7mi\u015fimizin bilgilerini de yans\u0131t\u0131r! Yans\u0131yan iz d\u00fc\u015f\u00fcm nesneyi ve s\u00fcreci a\u00e7\u0131klar!<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;Bu \u015fekilde yol alarak izleri ve atalar\u0131m\u0131z\u0131n ne demek istediklerini anlamaya \u00e7al\u0131\u015fal\u0131m.<\/p>\n\n\n\n<p>Tamgalar\u0131 dizgedeki s\u0131ras\u0131na uyarak a\u00e7\u0131klayal\u0131m:<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"846\" height=\"313\" src=\"https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-5.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-65\" srcset=\"https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-5.jpg 846w, https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-5-300x111.jpg 300w, https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-5-768x284.jpg 768w, https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-5-480x178.jpg 480w\" sizes=\"(max-width: 846px) 100vw, 846px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><strong>G\u00f6r 5<\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n<p>1- Bu tamgan\u0131n \u015fekli Orhun abecesindeki \u00fcnl\u00fc (\u0131)K de\u011fil \u2018G\u2019 dir! G sesini g\u0131rtla\u011f\u0131m\u0131zdan yani K\u2019den daha geriden veririz! \u00c7\u00fcnk\u00fc kaz\u0131yanlar bizim atalar\u0131m\u0131z! Ek olarak damgan\u0131n atalar\u0131m\u0131z taraf\u0131ndan G\u00f6kt\u00fcrk abecesindekinden farkl\u0131 kaz\u0131nd\u0131\u011f\u0131, (\u0131)K tamgas\u0131n\u0131n ucundaki sivrili\u011fin ve a\u00e7\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclebilir dikkat edilirse!<\/p>\n\n\n\n<p>Ayr\u0131ca \u00e7ift\u00e7i ekim makinesi yoksa ilkel bi\u00e7imde ger\u00e7ekle\u015ftirir bu eylemi, yani belindeki tohum torbas\u0131ndan ekin tohumunu al\u0131p o \u015fekildeki gibi yere (GER, GAYA!) do\u011fru savurarak eker! \u00d6zetle damgan\u0131n \u015fekli ekim eylemindeki devinimleri imgelemektedir!<\/p>\n\n\n\n<p>2- \u2018EK\u0130NG\u2019 anlaml\u0131 kavramsal yaz\u0131<\/p>\n\n\n\n<p>Bu \u015fekil \u00fc\u00e7 tamgam\u0131z\u0131n bilgisini i\u00e7eren bir kavramsal yaz\u0131d\u0131r. Kavramsal yaz\u0131n\u0131n \u015fekli dilin kavramlar\u0131 \u2018izd\u00fc\u015f\u00fcm\u2019 derecesinde yans\u0131tmas\u0131 gerekti\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcme g\u00f6re ekin ya da onu tan\u0131mlayan \u2018ba\u015fak\u2019t\u0131r! Ekilen tohum topra\u011f\u0131n i\u00e7inden \u00e7imlenerek sap \u00fczerinde y\u00fckselerek ucunda sa\u011fa sola dizilmi\u015f taneciklerden olu\u015fan ba\u015fa\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fcyor mu? \u015eeklin sap k\u0131sm\u0131n\u0131n k\u0131sa \u00e7izilmi\u015f olmas\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcme g\u00f6re bu nedenledir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00f6kt\u00fcrk Abecesindeki \u2018NG\u2019 damgas\u0131n\u0131n dik k\u0131sm\u0131 g\u00f6\u011f\u00fc simgeler, yandan dar a\u00e7\u0131yla sola ve yukar\u0131 y\u00f6nelen k\u0131sa \u00e7izgi de g\u00fcne\u015f ya da \u2018G\u2019(\u00fcn) d\u00fcr! &nbsp;NG \u00e7ift \u00fcnl\u00fc tamgam\u0131z\u0131n b\u00fct\u00fcn dilcilerce tek sesli oldu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne yani nazal N yani \u2018\u00d1\u2019 oldu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kat\u0131lm\u0131yorum. Dilimizde denge, cengiz gibi iki \u00fcnl\u00fcy\u00fc belirgin seslendirdi\u011fimiz \u00e7ok say\u0131da s\u00f6zc\u00fck ya\u015famaktad\u0131r. \u015eeklin sa\u011f\u0131ndaki yana-yukar\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc K, soldakini ise \u2018G\u2019 \u00f6nermekteyim. \u015eeklin \u00fczerini yukar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131 ve sa\u011fdan sola d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde \u2018\u0130\u2019 yi g\u00f6rebiliyoruz ayr\u0131ca! B\u00f6ylece bu kavramsal yaz\u0131n\u0131n anlam\u0131 \u2018eking\u2019 olmaktad\u0131r. Yaz\u0131t \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde kavramsal yaz\u0131 se\u00e7ene\u011fi yaz\u0131t bilimcilerce d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmemekte ya da g\u00f6z ard\u0131 edilmektedir! Bu yakla\u015f\u0131m\u0131n sonucu yanl\u0131\u015f ses de\u011ferleri verildi\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcndeyim. Tamga yaz\u0131l\u0131 dilin olu\u015fumunda kavramsal yaz\u0131dan sonraki a\u015famad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>3 -\u201c\u0130S\u201d g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki istemek s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn k\u00f6k seslemidir. Dizgenin anlat\u0131m\u0131nda ekler yok, \u00f6zne yok! \u0130steriz ya da biz s\u00f6zc\u00fcklerini g\u00f6remiyoruz dizgede!<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00f6rsel 6<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"296\" src=\"https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-6-1024x296.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-66\" srcset=\"https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-6-1024x296.jpg 1024w, https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-6-300x87.jpg 300w, https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-6-768x222.jpg 768w, https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-6-1230x356.jpg 1230w, https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-6-892x258.jpg 892w, https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-6-480x139.jpg 480w, https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-6.jpg 1247w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><strong>G\u00f6r 6<\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n<p>4 \u2013\u015eimdi \u00fcst sat\u0131ra tersten ba\u015fl\u0131yoruz, tarla s\u00fcr\u00fclmesi ya da ekilmesinde oldu\u011fu gibi! Sona geldik ve sol ba\u015ftan sa\u011fa, geri d\u00f6n\u00fcyoruz. Bu damga \u2018P\u2019 de\u011fil \u2018B\u2019dir! Abecedekinden farkl\u0131 olarak dik olan a\u00e7\u0131 bu P&gt;B de\u011fi\u015fikli\u011fini anlat\u0131r gibi! Ne dersiniz? Orhun\u2019da \u2018P\u2019 nin \u015fekli \u20181\u2019dir.<\/p>\n\n\n\n<p>Latin (!) denen abeceden \u00f6rnekle d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc (d\u00fc\u015f\u00fcnce) \u015fekille a\u00e7\u0131klayal\u0131m:<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"404\" height=\"145\" src=\"https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-7.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-67\" srcset=\"https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-7.jpg 404w, https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-7-300x108.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 404px) 100vw, 404px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><strong>G\u00f6r 7: (P &gt; B d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc)<\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Orhun P ve B&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;Latin (!) P ve B<\/p>\n\n\n\n<p>5 &#8211; 4 ve 5\u2019inci damgalar aras\u0131ndaki a\u00e7\u0131kl\u0131kta \u2018O\u2019 var! Y\u00fcksek anlakl\u0131, yarat\u0131c\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnceli atalar\u0131m\u0131z \u2018BOL\u2019 s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcndeki iki sessizi \u00fcst \u00fcste bindirerek tek s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcm demi\u015fler!<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;Okuma y\u00f6n\u00fcne g\u00f6re Orhun\u2019daki \u2018O,U\u2019 tamgas\u0131n\u0131n ucu kar\u015f\u0131daysa \u2018U\u2019, arka a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131 kar\u015f\u0131daysa<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cO\u201d \u015feklinde de\u011ferlendirildi. Be\u015finci tamga \u2018O\u2019dur.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&gt; (U)<\/strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<strong>&lt; (O)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>G\u00f6kt\u00fcrk Abecesinde O ve U\u2019nun \u015fekli&nbsp; <strong>\u2018 &gt; \u2019<\/strong> Bu damga O ya da U olarak de\u011ferlendirilmektedir. Bu damgan\u0131n k\u00f6keninin g\u00f6z\u00fcm\u00fczle ba\u011flant\u0131l\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Al\u0131n \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131m\u0131z nedeni ile tepemizi g\u00f6remeyiz ve \u201cU\u201d \u015fekilli hacim olarak g\u00f6r\u00fcr\u00fcz \u00e7evremizi. Uza\u011fa bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda yanlar\u0131 bulan\u0131k g\u00f6r\u00fcr\u00fcz ayr\u0131ca harfin taban\u0131ndaki e\u011fik b\u00f6l\u00fcmdeki gibi. G\u00f6z merce\u011fimiz de d\u0131\u015fb\u00fckey olup yandan bak\u0131nca yukar\u0131daki damgadakine benzetilebilir. Bu \u00f6nerme ayr\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fmada g\u00f6stergebilim (semiyotic) a\u015famay\u0131 i\u00e7erecek bi\u00e7imde ele al\u0131nacak!<\/p>\n\n\n\n<p>6 &#8211; Be\u015finci damga G\u00f6kt\u00fcrk abecesindeki \u201cL\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu damga yine \u2018L\u2019 ! Sol elin ba\u015f ve i\u015faret parma\u011f\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131p avucumuzun i\u00e7i (ayas\u0131) yukar\u0131da uzat\u0131larak Tanr\u0131dan ekilen ekinin bol olmas\u0131 dile\u011fini anlat\u0131yor olabilir mi? Ya da g\u00f6kten-g\u00fcne\u015ften ellerimize gelmesini diler gibi!<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em><mark style=\"background-color:#79e957\" class=\"has-inline-color\">\u201cKal\u0131n \u2018L\u2019 sol kolumuz a\u015fa\u011f\u0131 konumda, ba\u015f parma\u011f\u0131n d\u0131\u015f\u0131 ve yukar\u0131 giden dirse\u011fimizi simgelemektedir.\u201d&nbsp;&nbsp;&nbsp; <\/mark>Dizgeye \u00f6zg\u00fc olan \u015fekil \u2192&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/em><\/strong><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"109\" height=\"52\" class=\"wp-image-96\" style=\"width: 109px;\" src=\"http:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-7b.jpg\" alt=\"\"><strong><em> &nbsp;&nbsp;<\/em><\/strong> <strong><em>&nbsp;budur! Bu dizgeye \u00f6zg\u00fc olan\u0131 okuma y\u00f6n\u00fc(d\u00fc\u015f\u00fcnme y\u00f6n\u00fc)&nbsp; soldan sa\u011fad\u0131r!<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>7-Bu damga G\u00f6kt\u00fcrk abecesindeki U!<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eimdi az\u0131c\u0131k \u00e7\u00f6z\u00fcmlemeyi d\u00fc\u015f\u00fcnerek sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 irdelemeye \u00e7al\u0131\u015fal\u0131m. E\u011fer bu \u00e7\u00f6z\u00fcmleme deki anlamland\u0131rma do\u011fruysa ne gibi sonu\u00e7lar\u0131 olabilir bunun? Ekinle ilgili g\u00fczel bir anlat\u0131m g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fck kaya \u00fczerinde ve \u201c\u00c7atal h\u00f6y\u00fckte de bu\u011fday tar\u0131m\u0131 vard\u0131! (M\u00d6 8600)\u201d (2)<\/p>\n\n\n\n<p>(2) G\u00fcnd\u00fcz, Ramazan, 2008, Neolitikten Kalkolitik d\u00f6neme kadar bozk\u0131r ve \u00e7evresindeki yerle\u015fmeler, Konya, Sel\u00e7uk \u00fcniversitesi, s.30, 36<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrk\u00fclerimiz neler s\u00f6yl\u00fcyor?<\/p>\n\n\n\n<p>Acaba \u00e7ok basit g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz t\u00fcrk\u00fclerimizdeki anlat\u0131mlar binlerce y\u0131l \u00f6ncesinden \u00e7ok \u00f6nemli bilgileri gizliyor; bar\u0131nd\u0131r\u0131yor olabilir mi? \u00d6rne\u011fin Ekin ektim \u00e7\u00f6llere, yedirmedim ellere (Konya) t\u00fcrk\u00fcs\u00fc, \u201cAman bulguru gaynad\u0131rlar, Kuzum bulguru gaynad\u0131rlar\u201d. Fidayda (Ankara) t\u00fcrk\u00fcs\u00fc! \u00c7atalh\u00f6y\u00fck buluntu evlerinin tasar\u0131m\u0131na \u00e7ok benzeyen yap\u0131lar hala kullan\u0131lmaktad\u0131r! Kal\u0131n ev duvarlar\u0131 i\u00e7ine yerle\u015fik ocak; evin ayr\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde kat\u0131nda tah\u0131l ambarlar\u0131!<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eimdi irdeleyip d\u00fc\u015f\u00fcnmeye \u00e7al\u0131\u015fal\u0131m. \u0130nsano\u011flu ekini eker, \u00f6\u011f\u00fct\u00fcr ve pi\u015firirse ekin demek i\u00e7in 10 bin y\u0131l bekler mi? Kavram olu\u015ftu\u011funda s\u00f6zc\u00fckte haz\u0131r olmal\u0131 m\u0131d\u0131r? B\u00f6yle olmas\u0131 gerekti\u011fi kan\u0131s\u0131nday\u0131m! S\u00f6zl\u00fc olarak durumun b\u00f6yle oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir zaten; ancak bu kez kaya \u00fczerine s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn kaz\u0131narak i\u015flenmi\u015f oldu\u011fu da g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu okuma \u00f6nerisi do\u011fruysa bunun sonucu ne olabilir sizce?<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkler T\u00fcrkiye\u2019de binlerce y\u0131ldan beri yerle\u015fiktir! Bu yaz\u0131tlar\u0131 kayalara kaz\u0131yanlar\u0131n \u00e7ocuklar\u0131y\u0131z, onlar bizim \u00f6nc\u00fcllerimiz olan atalar\u0131m\u0131zd\u0131r!<\/p>\n\n\n\n<p><strong>G\u00fcd\u00fcl Salihler &nbsp;\u201c\u00dcNGE\u015e\u201d i<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Birazda g\u00f6rsel 1\u2019deki deki G\u00fcd\u00fcl yaz\u0131tlar\u0131 foto\u011fraf\u0131n\u0131n sa\u011f \u00fcst\u00fcndeki \u201c\u00dcNGE\u015e\u201d i a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015fal\u0131m. \u00dcnge\u015f anlaml\u0131 birle\u015fik damgan\u0131n benzerini Rusya \u00d6zerk Tuva Cumhuriyetindeki S\u00fclyek Karay\u00fcz yaz\u0131t\u0131n\u0131n \u00fcst b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde&nbsp; \u201cE39-1ve E39-2\u201d diye bilinen dizgelerinin sa\u011fdan sola be\u015fincisinde g\u00f6r\u00fcyoruz. Bu damga da yine &nbsp;\u201c\u00dcNGE\u015e\u201d olarak anlamland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00f6rsel 3\u2019 \u00fcn 1 ve 2 dizgeleri yerli-yabanc\u0131 b\u00fct\u00fcn ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar taraf\u0131ndan \u201cMeng\u00fc Kaya\u201d ve Beng\u00fc Kaya; sa\u011fdan sola be\u015finci damgan\u0131n da \u201cK\u201d olarak \u00e7\u00f6z\u00fcmlendi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz ki G\u00f6rsel 3 benzeri bir kaya yaz\u0131t\u0131ndand\u0131r! Oysa bu damgan\u0131n \u2018\u00dcNGE\u015e\u2019 anlam\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131makta oldu\u011fu kan\u0131s\u0131nday\u0131m!<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"496\" height=\"175\" src=\"https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/gor-82.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-69\" srcset=\"https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/gor-82.png 496w, https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/gor-82-300x106.png 300w, https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/gor-82-480x169.png 480w\" sizes=\"(max-width: 496px) 100vw, 496px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><strong>G\u00f6r 8: TDK Belleten, Leonid R. K\u0131zlasov-\u0130gor L. K\u0131zlasov, Sayan-Altay T\u00fcrklerinin yeni Runik yaz\u0131s\u0131 (85-136. sayfalar), 1990, Ankara, s.87<\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n<p>Biri yurdumuzda; di\u011feri Tuva Cumhuriyetinde olan damgalar yan yana irdelendi\u011finde ayn\u0131 kusursuz mant\u0131kla kurguland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz sanki. Atam\u0131z\u0131n \u201cG\u00fcne\u015f dili T\u00fcrk\u00e7e\u201d ger\u00e7e\u011fi i\u00e7in somut bir ek kan\u0131t oldu\u011fu kan\u0131s\u0131nday\u0131m! \u015e\u00f6yle ki belirtilen \u00e7al\u0131\u015fmadaki \u2018kaya\u2019 s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcndeki \u2018K\u2019 g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi \u2018\u00dcNGE\u015e\u2019tir. Kan\u0131mca tabii ki! Bu iki damga dizgesi ilerde ayr\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fmada \u00e7\u00f6z\u00fcmlenecek; \u015fekilleri ayr\u0131 iki damga dizisinin nas\u0131l ve ne ama\u00e7la, ayn\u0131 anlamda kayalara kaz\u0131n\u0131p kaz\u0131namayaca\u011f\u0131 da sorgulanacak.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-layout-3 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"230\" height=\"204\" src=\"https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/gor-92a.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-74\"\/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><strong>G\u00f6r 8<\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"290\" height=\"207\" src=\"https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/gor-92b.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-75\"\/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><strong>G\u00f6r 4b<\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<p>Bu iki g\u00f6rsel kaya yaz\u0131tlar\u0131ndan yararlanarak \u00f6neriyi a\u00e7\u0131klamak amac\u0131yla \u00e7izildi.<\/p>\n\n\n\n<p>Soldaki birle\u015fik damga (\u00dcNGE\u015e) Tuva \u00d6zerk Cumhuriyetindeki S\u00fclyek k\u00f6y\u00fc yak\u0131nlar\u0131ndaki \u201cKaray\u00fcz\u201d yaz\u0131t\u0131ndaki iki damga dizgesindeki sa\u011fdan sola 5. damgad\u0131r. Sa\u011fda ise G\u00fcd\u00fcl yaz\u0131tlar\u0131ndaki \u2018\u00dcNGE\u015e\u2019! \u0130ki damga da kan\u0131mca ideogram ya da d\u00fc\u015f\u00fcnce belirten birle\u015fik damgalard\u0131r!&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Tuva \u00d6zerk Cumhuriyetindeki yaz\u0131tta \u00dcnge\u015f s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcnde g\u00f6k anlam\u0131ndaki (N: 1&gt;2) dik ve d\u00fcz \u00e7izgidir. G\u00fcd\u00fcl\u2019de ise \u00e7ember par\u00e7as\u0131 (\u00fczerimizi \u00f6rtercesine g\u00f6k kubbe deyi\u015fine uygun!) \u015feklinde kaz\u0131nm\u0131\u015f damgalar. Bu nedenle Tuva \u00d6zerk Cumhuriyetindeki yaz\u0131tlar\u0131n daha eski d\u00f6nemlerden oldu\u011fu kan\u0131s\u0131nday\u0131m!<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00f6rsel 4a ve 4b ideogramlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde; ya da g\u00f6ky\u00fcz\u00fcne do\u011fru bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda U ve O damgalar\u0131ndan \u00dc ve \u00d6\u2019 ya ula\u015f\u0131lm\u0131\u015f olabilir. Latin (!) denilen \u00d6 ve \u00dc harflerindeki noktalar bu y\u00f6n\u00fc temsil etmektedir kan\u0131mca.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><strong>\u2018K\u2019 damgas\u0131 i\u00e7in k\u00f6ken \u00f6nerisi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-layout-4 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"257\" height=\"269\" src=\"https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/gor-93a.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-79\"\/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><strong>G\u00f6r 8: <\/strong><br>( E 39 1 dizgesi, sa\u011fdan sola 2)&nbsp;<strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/strong> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/figcaption><\/figure><\/div><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"233\" height=\"246\" src=\"https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/gor-93b.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-78\" style=\"width:246px;height:auto\"\/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><strong>G\u00f6r 9:<\/strong> <br>(G\u00f6r 8, E39 1 ve 2 sa\u011fdan sola 5.damga, \u2018\u00dcnge\u015f\u2019 &nbsp;K\u0131zlasov\u2019a g\u00f6re kal\u0131n K) &nbsp;<\/figcaption><\/figure><\/div><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"279\" height=\"266\" src=\"https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/gor-93c.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-80\"\/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><strong>G\u00f6r 1:<\/strong> <br>G\u00f6kt\u00fcrk Abecesindeki ince K damgas\u0131&nbsp;<\/figcaption><\/figure><\/div><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<p>Soldaki ilk damga G\u00f6kt\u00fcrk Abecesindeki \u2018NG\u2019, sa\u011fdaki damga G\u00f6kt\u00fcrk Abecesindeki ince \u2018K\u2019. Ortadaki birle\u015fik damga ise K\u0131zlasov makalesinde kayadaki \u00e7izime uymadan (yanl\u0131\u015f) kal\u0131n \u2018K\u2019 ses de\u011feri verilen, ancak kan\u0131mca G\u00fcd\u00fcl yaz\u0131t\u0131ndaki \u201c\u00dcNGE\u015e\u201d ile ayn\u0131 mant\u0131kla ama farkl\u0131 \u00e7izgilerle kurgulanm\u0131\u015f kavramsal yaz\u0131! NG \u00e7ift sesli damgas\u0131n\u0131n dik b\u00f6l\u00fcm\u00fc (1&gt;2)&nbsp; N yani g\u00f6k, sola e\u011fik yukar\u0131 giden b\u00f6l\u00fcm\u00fc ise G\u00fcn (e\u015f) anlam\u0131ndad\u0131r! G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm budur; ara\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131m kadar\u0131yla bu anlamda bir anlat\u0131m g\u00f6remedim!&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Ortadaki \u00e7izimin 3. sar\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fc (e\u015f, \u0131\u015f\u0131k), soldaki \u2018NG\u2019(G\u00f6kt\u00fcrk abecesi) nin \u00fcst\u00fcne k\u0131rm\u0131z\u0131 (2)&nbsp; \u00e7izgisini ayn\u0131 y\u00f6nde paralel oturttu\u011funuzda ince \u2018K\u2019 tamga s\u0131na ula\u015f\u0131l\u0131yor!<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;Atam\u0131z\u0131n G\u00fcne\u015f dili T\u00fcrk\u00e7e sav\u0131 i\u00e7in yeni bir kan\u0131t daha!&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Bu sav\u0131m\u0131 daha anla\u015f\u0131l\u0131r k\u0131lmak i\u00e7in yeni \u015fekil kullanarak a\u00e7mak istiyorum.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"205\" src=\"https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-10-1024x205.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-81\" srcset=\"https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-10-1024x205.jpg 1024w, https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-10-300x60.jpg 300w, https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-10-768x154.jpg 768w, https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-10-892x179.jpg 892w, https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-10-480x96.jpg 480w, https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-10.jpg 1134w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><strong>G\u00f6r 10<\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n<p>Solda \u00e7ift \u00fcnl\u00fc Orhun \u2018tan\u0131l\u0131k t\u00f6z\u2019 \u00fc ya da tamgas\u0131 NG! Siyah \u00e7evrili alndakiler Latin (!) denen abecedeki ses de\u011feri, yanlar\u0131nda bu seslerin ince ve kal\u0131n Orhun\u2019daki \u00e7izimleri.<\/p>\n\n\n\n<p>Soldan sa\u011fa Ka <strong>G<\/strong>a n, <strong>G<\/strong>\u00fc n ya da e\u00e7 <strong>G<\/strong>\u00fc, Ka ya, g\u00fc <strong>N<\/strong>, kag a<strong>N<\/strong>,&nbsp; <strong>K<\/strong>\u00fc n (\u00f6rnek s\u00f6zc\u00fcklerdir)<\/p>\n\n\n\n<p>*Ke\u00e7i (e\u00e7g\u00fc) s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn k\u00f6keni (etimolojisi) ayr\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fmada ele al\u0131nacak.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu konuyu biraz daha irdeleyelim..&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cK\u201d damgas\u0131n\u0131n k\u00f6keni i\u00e7in ke\u00e7iden ba\u015flayan a\u00e7\u0131klamalar var:<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;(Necati Demir, Kaya \u00fcst\u00fc resmi (rock art) olarak da\u011f ke\u00e7isi \/ elik ve tarihi, 2010, s.22, 23)&nbsp; \u201cK\u00f6kt\u00fcrk alfabesindeki i\u015faretlerin petroglif, ideogram, piktogram, damga, hece, yar\u0131 hece, yolculu\u011fundan sonra harfe geldi\u011fini dikkate alarak kendimizi biraz daha zorlar isek<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"17\" height=\"30\" class=\"wp-image-85\" style=\"width: 17px;\" src=\"http:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/10-2a-1.png\" alt=\"\">(k)\u2019 nin da\u011f ke\u00e7isi \/ elik benzetmesinden kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 rahatl\u0131kla s\u00f6yleyebiliriz. Bu harfin di\u011fer co\u011frafya ve yaz\u0131tlardaki \u015fekillerine de g\u00f6z att\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u00f6nerimizdeki cesaretimiz biraz daha artmaktad\u0131r. \u201cke, ek\u201d i kar\u015f\u0131layan harfin di\u011fer co\u011frafya kitabelerindeki \u015fekilleri:<\/p>\n\n\n\n<p>Necati Demir, Kaya \u00fcst\u00fc resmi (rock art) olarak da\u011f ke\u00e7isi \/ elik ve tarihi, 2010, s. 23<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"646\" height=\"170\" src=\"https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Tablo-1.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-86\" srcset=\"https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Tablo-1.png 646w, https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Tablo-1-300x79.png 300w, https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Tablo-1-480x126.png 480w\" sizes=\"(max-width: 646px) 100vw, 646px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>G\u00f6kt\u00fcrk Abecesinde \u201ck(e)\u201d, \u201d(e)k\u201d sesi: Tablodaki Talas Yaz\u0131tlar\u0131 s\u00fctunundaki damga kan\u0131mca \u201ck\u201d de\u011fil; G\u00fcd\u00fcl kaya yaz\u0131t\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc\u015fe g\u00f6re G\u00f6kt\u00fcrk alfabesindeki \u201dNG\u201d olmal\u0131d\u0131r. G\u00fcd\u00fcl yaz\u0131t\u0131ndaki \u201c\u00dcNGE\u015e\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn g\u00fcn\u00fcm\u00fcze gelirken hecelerin s\u0131ralamas\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fti\u011fi, \u201cG\u00dcNE\u015e\u201d \u015fekline ula\u015farak dilimize yerle\u015fmi\u015f oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. \u015eimdi G\u00fcne\u015f s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn k\u00f6kenini irdelemeye \u00e7al\u0131\u015fal\u0131m. G\u00fcne\u015f s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn k\u00f6keninin de yeterince a\u00e7\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcndeyim! \u0130kinci hecenin; \u201cE\u015e\u201d in niteli\u011fi belirsizmi\u015f; bence \u201cg\u00fcn\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcnde de belirsiz k\u00f6ken! \u0130nternet verisi olarak a\u015fa\u011f\u0131daki TDK kay\u0131tlar\u0131 irdeleme i\u00e7in baz al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>G\u00fcne\u015f S\u00f6z\u00fcn K\u00f6keni<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&lt;ET\u00dc K\u00fcne&nbsp; -\u0131\u015f\u0131mak +A\u015e &lt; ET\u00dc k\u00fcn g\u00fcn +A &gt; g\u00fcn. Tarihte en eski kaynak K\u00fcne\u015f \u201cg\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131\u201d Divan\u0131-\u0131 Lugat-it T\u00fcrk\u2019t\u00fcr (1070). Bu kaynak kay\u0131tlara ge\u00e7mi\u015f ve kelimenin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ilk yaz\u0131l\u0131 kaynak oldu\u011fu i\u00e7in \u00f6nemlidir. Kullan\u0131m\u0131 daha \u00f6ncesinden s\u00f6zl\u00fc olarak g\u00fcnl\u00fck hayatta yayg\u0131n olabilir. Eski T\u00fcrk\u00e7e k\u00fcne-\u201c\u0131\u015f\u0131mak\u201d fiilinden ve \u201ca\u015f\u201dson ekiyle t\u00fcretilmi\u015ftir. Buradaki k\u00f6ken \u00f6nerim \u015f\u00f6yledir: Dili geli\u015ftiren atalar\u0131m\u0131z; G\u00fcne\u015f\u2019in ya\u015fam i\u00e7in \u00f6nemini bizim kadar kavram\u0131\u015f olmal\u0131lar. Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn bize \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 \u201cG\u00fcne\u015f dili T\u00fcrk\u00e7e\u201d sav\u0131ndaki; G\u00fcne\u015fin kavramlar\u0131n olu\u015fmas\u0131ndaki etkisinin ilk \u00f6\u011fretmen niteli\u011finde oldu\u011fu tart\u0131\u015f\u0131lmayacak kadar a\u00e7\u0131kt\u0131r. Ate\u015fi ve \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 \u00e7arpma (G\u00fcne\u015fte iki hidrojen atomunun \u00e7ekirde\u011fi \u00e7arp\u0131\u015f\u0131p birle\u015ferek helyuma d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr; enerji ve \u0131\u015f\u0131k a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar); s\u00fcrt\u00fcnme, \u0131s\u0131nma; \u0131\u015f\u0131ma; \u201c\u015e\u201d sesi birlikte ve sanki G\u00fcne\u015fi de ayn\u0131 kavray\u0131p; N(g\u00f6k) ve G\u00fcn(e\u015f)\u2019i \u00e7arp\u0131\u015ft\u0131r\u0131p e\u015fle\u015ftirmi\u015fler; \u00e7izdikleri damgalarla da bunu g\u00f6stermi\u015fler. Hem G\u00fcd\u00fcl; hem S\u00fclyek yaz\u0131t\u0131nda \u201c\u00dcNGE\u015e\u201d ayn\u0131 mant\u0131kla kaz\u0131nm\u0131\u015f. G\u00fcn\u00fcm\u00fcze gelirken \u00dcNGE\u015e &gt; G\u00dcNE\u015e de\u011fi\u015fimi olmu\u015f; g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi tek\u00e7e s\u0131ralama de\u011fi\u015fik! \u00c7\u00fcnk\u00fc T\u00fcrk leh\u00e7elerinde \u00c7&nbsp; &gt; \u015e de\u011fi\u015fimi \u00e7ok yayg\u0131nd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;A\u015fa\u011f\u0131da soldan sa\u011fa s\u0131ras\u0131yla G\u00f6kt\u00fcrk Abece\u2019 sindeki L, \u00c7, \u015e damgalar\u0131 g\u00f6sterilmektedir! <\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"751\" height=\"228\" src=\"https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/gor-10-3abc.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-87\" srcset=\"https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/gor-10-3abc.png 751w, https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/gor-10-3abc-300x91.png 300w, https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/gor-10-3abc-480x146.png 480w\" sizes=\"(max-width: 751px) 100vw, 751px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><strong>G\u00f6r 11:<\/strong>   [8]&#8217;deki <em>G\u00f6r 1<\/em> tablosu<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Soldaki,&nbsp; Orhun abecesinde ince \u2018L\u2019 in y\u00f6n\u00fc ortada 180 derece a\u015fa\u011f\u0131 d\u00f6nm\u00fc\u015f ve \u2018\u00c7\u2019 olmu\u015f; sa\u011fda ise iki el yani soldaki tamga \u2018Y\u2019 birbirleriyle \u00e7arp\u0131\u015fm\u0131\u015f ve \u2018\u015e\u2019 e d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f!<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130ki el \u00e7arp\u0131lm\u0131\u015f ve \u015fak sesi \u00e7\u0131km\u0131\u015f; en sa\u011fdaki damgadaki ortadaki paralel \u00e7izgi iki elin aras\u0131ndaki \u00e7arpma y\u00fczeyi olmal\u0131! \u0130\u015fte size \u2018\u015e\u2019 ve \u00c7 &gt; \u015e d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fcn nedeni ya da k\u00f6keni!<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>B\u00f6ylece G\u00fcne\u015f s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc olu\u015fturan damgalar\u0131 irdelemi\u015f ve k\u00f6keni i\u00e7inde bir \u00f6neride bulunmu\u015f olduk!&nbsp;&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Not: \u00c7al\u0131\u015fmada buraya kadar aktar\u0131lanlar 2017 de ilk \u00e7\u00f6z\u00fcmleme \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131n g\u00fcncellemesi ve az daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgiler verilmesiydi. \u015eimdi yaz\u0131t\u0131 daha geni\u015f ve daha b\u00fct\u00fcnsel kavrayabilmemiz i\u00e7in yeni ve b\u00fcy\u00fck bir ekleme sunulacak! \u00c7\u00fcnk\u00fc 7 (yedi) y\u0131l \u00f6nceki \u00e7al\u0131\u015fma ilk iki \u00e7\u00f6z\u00fcmlememden biriydi, yeterince yetkin de\u011fildim; ayr\u0131ca kayan\u0131n tamam\u0131n\u0131 g\u00f6rebilece\u011fim kaynaktan yoksundum.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Yaz\u0131tl\u0131 panonun yorum bilim (hermeneutik) a\u00e7\u0131klanmas\u0131 ve T\u00fcrkl\u00fck ve T\u00fcrkl\u00fck bilimi a\u00e7\u0131\u015f\u0131ndan anlam\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7al\u0131\u015fman\u0131n bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcne TRT Avaz kanal\u0131n kaynakl\u0131 yutup videolar\u0131n\u0131 durdurarak elde edilen ekran al\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 okuyucular i\u00e7in yeniden ekliyorum.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"556\" src=\"https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-10_4-1024x556.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-88\" srcset=\"https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-10_4-1024x556.jpg 1024w, https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-10_4-300x163.jpg 300w, https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-10_4-768x417.jpg 768w, https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-10_4-892x484.jpg 892w, https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-10_4-480x261.jpg 480w, https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-10_4.jpg 1177w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><strong>G\u00f6r 12: <\/strong><br><a href=\"https:\/\/youtu.be\/Os8MeXDgM14\">https:\/\/youtu.be\/Os8MeXDgM14<\/a> , TRT Avaz Damgalar\u0131n G\u00f6\u00e7\u00fc 12.dk, 25.s.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"608\" src=\"https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-10_5-1024x608.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-89\" srcset=\"https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-10_5-1024x608.jpg 1024w, https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-10_5-300x178.jpg 300w, https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-10_5-768x456.jpg 768w, https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-10_5-892x529.jpg 892w, https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-10_5-480x285.jpg 480w, https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-10_5.jpg 1077w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><strong>G\u00f6r 13: <\/strong><br><a href=\"https:\/\/youtu.be\/Os8MeXDgM14\">https:\/\/youtu.be\/Os8MeXDgM14<\/a>, (14 d, 33 s \/24, 18)<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n<p>\u0130lk b\u00f6l\u00fcmde \u2018eg eking is bol olu\u2019 dizgesi i\u015flenmi\u015fti. Bu a\u015famada dizgenin oldu\u011fu b\u00f6l\u00fcm\u00fc b\u00fct\u00fcn\u00fcyle g\u00f6steren \u00e7izime dayanarak hem dizgenin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn do\u011frulu\u011funu peki\u015ftirmi\u015f hem de yaz\u0131tl\u0131 panonun b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015fal\u0131m birlikte!<\/p>\n\n\n\n<p>Alanda \u00fc\u00e7 canl\u0131 bulunuyor:<\/p>\n\n\n\n<p><em>G\u00f6r. 2<\/em> deki turna benzeri ku\u015f<\/p>\n\n\n\n<p><em>G\u00f6r. 3<\/em>\u2019te kesintisiz bi\u00e7imde kayaya kaz\u0131nm\u0131\u015f ke\u00e7i<\/p>\n\n\n\n<p>Yine <em>G\u00f6r. 3<\/em>\u2019te&nbsp; ^ alan\u0131n alt\u0131nda kesikli \u00e7izgilerle kaz\u0131nm\u0131\u015f at!<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>*At\u0131n \u00e7enesinden ya da a\u011fz\u0131ndan eg eking is dizesindeki \u2018S\u2019 e ve oradan at\u0131n s\u0131rt\u0131ndan yukar\u0131 \u00e7\u0131kan dikle birle\u015fen yanal \u00e7izgi bulunmakta. Dik \u00e7izgi sonunda k\u0131rm\u0131z\u0131 \u00e7evrili alandaki \u2018bol\u2019 anlaml\u0131 kavramsal yaz\u0131ya y\u00f6nlenmi\u015f! Burada a\u00e7\u0131k\u00e7a bir y\u00f6nlendirme g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor ve t\u00fcretik d\u00fc\u015f\u00fcncesi bulunmaktad\u0131r g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcme g\u00f6re. At\u0131n \u00e7enesi-a\u011fz\u0131 dille yani anlamla ilgilidir; onu t\u00fcretik olarak kavray\u0131p bu yanal \u00e7izgiyle y\u00f6nlendirmi\u015fler d\u00fc\u015f\u00fcncelerini. At zaten A ve T sesleriyle, dille, Ta\u00f1r\u0131 s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcyle ilgilidir. Ayr\u0131ca dikkat edilirse at\u0131n iki kula\u011f\u0131, d\u00f6rt aya\u011f\u0131 \u00e7izilmi\u015f ancak karn\u0131 ile s\u0131rt \u00e7izgisi aras\u0131nda boydan boya kesikli bir \u00e7izgi daha bulunmakta!<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em><u>Uzatmadan s\u00f6yl\u00fcyorum; ku\u015fkum yok dahas\u0131; at ekinlerin bol olmas\u0131 i\u00e7in, dile\u011fi i\u00e7in Ta\u00f1r\u0131ya (daha a\u00e7\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn\u2019 e) adak olarak sunulmu\u015f. Ayn\u0131 alanda ke\u00e7inin kesintisiz ama at\u2019\u0131n kesikli (kesmek!) kaz\u0131nmas\u0131n\u0131n anlam\u0131 budur g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcme g\u00f6re. Bence \u00e7ok yarat\u0131c\u0131larm\u0131\u015f atalar\u0131m\u0131z!<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>*Ke\u00e7i g\u00fcne\u015fle ilgilidir, b\u00fct\u00fcn kayal\u0131k alanlarda \u00e7ok\u00e7a ke\u00e7i olmas\u0131 bu bilgimize dayan\u0131r. E\u00e7g\u00fc ya da ke\u00e7i deki ince K ve G g\u00fcne\u015fi simgelemektedir. Boynuzlar\u0131n\u0131n y\u00f6n\u00fc g\u00fcne\u015fe y\u00f6neliktir!<\/p>\n\n\n\n<p>*Solda, \u00fcstteki ku\u015f ise g\u00f6\u011f\u00fc ya da eski T\u00fcrk\u00e7edeki (a) N\u2019 \u0131 simgelemektedir. G\u00f6k ve g\u00fcne\u015f zaten Ta\u00f1r\u0131 s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczle ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bile yurdumuzda and olsun (g\u00f6klere), g\u00fcn tan\u0131k olsun diyenler oldu\u011funu biliyorum say\u0131lar\u0131 \u00e7ok olmasa bile!<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00f6rselin sa\u011f \u00fcst\u00fcnde k\u0131rm\u0131z\u0131l\u0131 alandaki kavramsal yaz\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki g\u00fcne\u015f ya da h\u00fcnne\u015f anlam\u0131ndad\u0131r! (blogtaki \u00f6nceki &#8211; ilk \u00e7al\u0131\u015fmaya bak\u0131n\u0131z)<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00f6rsel 11<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"945\" height=\"494\" src=\"https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-12.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-91\" srcset=\"https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-12.png 945w, https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-12-300x157.png 300w, https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-12-768x401.png 768w, https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-12-892x466.png 892w, https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-12-480x251.png 480w\" sizes=\"(max-width: 945px) 100vw, 945px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><strong>G\u00f6r 15: <\/strong> (Ta\u00f1r\u0131 anlaml\u0131 kaya bedizi) <br>Somuncuo\u011flu Servet; 2012; Damgalar\u0131n G\u00f6\u00e7\u00fc &#8211; Kurgan &#8211; Ankara G\u00fcd\u00fcl Kaya Resimleri; \u0130st. Fabrika Bas\u0131m.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n<p>Son olarak bu kavramsal yaz\u0131n\u0131n solunda, ye\u015fil alandaki dizge i\u00e7in sonradan d\u00fczeltme gerekebilece\u011fini de d\u00fc\u015f\u00fcnerek bir \u00f6neride bulunmakla yetinece\u011fim. Bilgiler netle\u015ftik\u00e7e d\u00fczeltmeler yapabilirim \u00f6zetle.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><strong><mark style=\"background-color:#82c34a\" class=\"has-inline-color\">e)d \u00f1 (i)\u015f \/d (i) \/o \u00f1 (u) \/ h\u00fcnne\u015f \/ a \u00f1 u \/ o \u00f1 (a)<\/mark><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>(\u2018x\u2019 dan <\/strong><strong>\u2192<\/strong><strong> do\u011fru yani soldan sa\u011fa do\u011fru okuma y\u00f6n\u00fc)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00c7al\u0131\u015fmaya g\u00fcncel ekler ve bilgiler<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bu \u00e7al\u0131\u015fma 2017 ortalar\u0131nda S\u00fclyek Karay\u00fcz E39 2 dizgesiyle birlikte i\u015flenerek yay\u0131nlanmas\u0131 amac\u0131yla T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Vakf\u0131\u2019na g\u00f6nderildi. Yaz\u0131m a\u00e7\u0131s\u0131ndan eksiklikleri ve yanl\u0131\u015flar\u0131 do\u011fal kar\u015f\u0131lamaya haz\u0131rd\u0131m. \u00c7\u00fcnk\u00fc ilk iki \u00e7al\u0131\u015fmamd\u0131 bunlar ve makale yaz\u0131m\u0131 konusunda deneyimim yoktu. Yay\u0131n kurulundaki g\u00f6revli Prof. Son derece eksik (makalede g\u00f6remedi\u011fi yerler vard\u0131) , yanl\u0131\u015f de\u011ferlendirdi\u011fi yerler ayr\u0131ca. Olumsuz yan\u0131t gelmi\u015fti, dahas\u0131 \u2018yeniden yaz\u0131lsa bile hi\u00e7bir yerde yay\u0131nlanmamal\u0131\u2019 gibi bir anlat\u0131m bile vard\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Sonras\u0131nda iki ayr\u0131 makalede Da\u011farc\u0131k T\u00fcrkiye\u2019de yay\u0131nland\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu ekleri \u2018T\u00fcrkiye\u2019de, G\u00fcd\u00fcl\u2019de ve ba\u015fka yerlerde T\u00fcrk yaz\u0131t\u0131 yok diyen Profes\u00f6rler oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm i\u00e7in yazma gere\u011fi duydum! Ek olarak aradan 7 (yedi) y\u0131l ge\u00e7mesine kar\u015f\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcmlemelerimin emin olamad\u0131\u011f\u0131m k\u00fc\u00e7\u00fck ayr\u0131nt\u0131lar d\u0131\u015f\u0131nda ger\u00e7e\u011fi (do\u011fru) yans\u0131tt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmekteyim!<\/p>\n\n\n\n<p>Ek:1 Bol s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc<\/p>\n\n\n\n<p>*Bol s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcndeki \u2018O\u2019 iki tamgan\u0131n ortas\u0131ndaki bo\u015fluk ve y\u00f6n\u00fc a\u015fa\u011f\u0131ya! Olduran \u2018O\u2019 dur, g\u00fcne\u015ftir \u00e7\u00fcnk\u00fc. \u2018OGAN\u2019 s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz\u00fcn Ta\u00f1r\u0131 anlam\u0131 buradan kaynaklanmakta g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcme g\u00f6re. Dahas\u0131 \u0130sevilerin \u2018GOT\u2019 u bile ayn\u0131 bilgiye dayan\u0131yor kan\u0131mca!<\/p>\n\n\n\n<p>\u2018B\u2019 olarak \u00f6nerdi\u011fim tamga ile kal\u0131n \u2018L\u2019 atalar\u0131m\u0131zca \u00fcst \u00fcste bindirilerek tek s\u00f6zc\u00fck oldu\u011fu bilgisi verilmektedir. Yukar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde ikisi aras\u0131ndaki bo\u015fluk \u2018O\u2019dur. O, ayn\u0131 zamanda g\u00fcne\u015fin \u015feklini g\u00f6sterir. O\u2019nun buradaki anlam\u0131 budur. Olduran g\u00fcne\u015ftir de\u011fil mi?<\/p>\n\n\n\n<p>Bat\u0131 dillerindeki \u2018poly\u2019 ler T\u00fcrk\u00e7e \u2018bol\u2019 dan a\u015f\u0131rmad\u0131r! (P\u2019nin dil a\u00e7\u0131s\u0131ndan k\u00f6ken, anlam, g\u00f6stergebilim, yorum bilim a\u00e7\u0131s\u0131ndan i\u015flendi\u011fi ayr\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fma ileride blo\u011fa eklenecek!)<\/p>\n\n\n\n<p>Ek:2 Eking s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc<\/p>\n\n\n\n<p>S\u00f6zc\u00fckte K, N, G \u00fcns\u00fczleri var de\u011fil mi? Ta\u00f1r\u0131 ideogram\u0131 diye bilinen \u015fekilde yine bu \u00fcns\u00fczleri \u00e7\u0131karabiliyoruz. Ya da o ideogramdaki de\u011fi\u015fkenler ba\u015fa\u011f\u0131 simgeleyen eking s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcnde ba\u015fak bi\u00e7imde kurgulanm\u0131\u015f! T\u00fcrklerin Tanr\u0131 bilgisiyle do\u011frudan ba\u011flant\u0131l\u0131 bu iki ideogram \u00f6zetle.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7al\u0131\u015fma \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc burada sonlan\u0131yor. Eksiklik gibi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilecek noktalar\u0131 di\u011fer \u00e7al\u0131\u015fmalarda ele alaca\u011f\u0131m.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>De\u011ferlendirme ve Sonu\u00e7lar<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>1-Yaz\u0131tl\u0131 panoda Orhun abecesindeki O, U, ince S, kal\u0131n L, ince D d\u0131\u015f\u0131nda tamga bulunmamaktad\u0131r. P den B ye ge\u00e7i\u015fle ilgili bir tamga (im, g\u00f6sterge) ve panoya \u00f6zg\u00fc bir kal\u0131n \u2018L\u2019 T\u00fcrk tamgalar\u0131 olarak de\u011ferlendirilmeli ve kay\u0131tlara al\u0131nmal\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcndeyim. \u00d6zellikle P &gt; B d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc \u00f6nemli g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcme g\u00f6re. K\u00f6y\u00fcmde ve b\u00f6lgede Kelt varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyorum. Onlardan kalan y\u0131k\u0131nt\u0131lar var. Bu bilgilerimiz onlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla Bat\u0131ya ta\u015f\u0131nm\u0131\u015f olabilir; bu olas\u0131l\u0131k g\u00f6zard\u0131 edilmemeli.<\/p>\n\n\n\n<p>2- &nbsp;&nbsp;\u201cNeticede; M.\u00d6. 3200\/3100 y\u0131llar\u0131 civar\u0131nda tabletler \u00fczerinde jeton \u00e7izimleri stilize ve d\u00fczenli h\u00e2le gelmi\u015f ve \u00c7ivi Yaz\u0131s\u0131 denilen yaz\u0131 sistemi do\u011fmu\u015ftur.\u201d (kaynak\u00e7a 1, s.13)<\/p>\n\n\n\n<p>Ba\u015fta eking anlaml\u0131 olan\u0131 kavramsal yaz\u0131 \u00f6rne\u011fi olmak \u00fczere \u00e7ok say\u0131da \u00f6rne\u011fin olmas\u0131; dahas\u0131 resimle bilgi aktar\u0131m\u0131 da olmas\u0131 nedeniyle bu yaz\u0131t\u0131n S\u00fcmerden \u00e7ok daha \u00f6nce olabilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir. \u00c7ok yayg\u0131nla\u015fmam\u0131\u015f olabilir; sonradan tamga yaz\u0131s\u0131na ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki yeni T\u00fcrk abecesine (Latin de\u011fil!) d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>3-Bu yaz\u0131t konusunda n\u00fckleer fizik\u00e7i Do\u00e7. Dr. Haluk Berkmen, T\u0131p doktoru Cengiz \u015ealto\u011flu d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerisi bile yoktur. \u00d6\u011fretim \u00fcyeleri bu alanda \u00e7al\u0131\u015fma bile ortaya koyamam\u0131\u015flar ne yaz\u0131k ki. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar b\u00fct\u00fcn \u015fekilleri Orhun abecesine g\u00f6re d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ko\u015fullanm\u0131\u015flar, bu durumda \u00f6nerdikleri \u00e7al\u0131\u015fmalarda ise \u00f6l\u00fcmc\u00fcl yanl\u0131\u015flar\u0131n\u0131 g\u00f6rmekteyiz. (Bak\u0131n\u0131z, blogtaki ilk \u00e7al\u0131\u015fma)<\/p>\n\n\n\n<p>4-Bu yaz\u0131t konusunda \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 olmamas\u0131na kar\u015f\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f bildirmekten geri durmayan bir \u00f6\u011fretim \u00fcyesi bile oldu\u011funu umulmad\u0131k bir denk gelme sonucu \u00f6\u011frendim. Bu \u00f6\u011fretim \u00fcyesi bir do\u011frulama sitesine bilirki\u015fi olarak k\u0131lavuzluk deste\u011fi vermekteymi\u015f; bu yolla \u00f6\u011frendim!<\/p>\n\n\n\n<p>\u015e\u00f6yle diyor: \u2019T\u00fcrkiye\u2019de kaya yaz\u0131t\u0131 yok, G\u00fcd\u00fcl\u2019de ve ba\u015fka yerlerde. \u0130stemekle olmuyor var dense bile. . \u201d Bak\u0131n\u0131z:\u2192 \u0130lgili site <a href=\"https:\/\/www.dogrula.org\/dogrulamalar\/yakutistanda-bulunan-takida-kurdu-cakala-bogdurma-yaziyor-iddiasi\/?fbclid=IwAR2mp5DFYqYLjcENLAicyhjBvqmmyV1qjaUOygWr5YxzfRxWM2FOHoOD4QE\">https:\/\/www.dogrula.org\/dogrulamalar\/yakutistanda-bulunan-takida-kurdu-cakala-bogdurma-yaziyor-iddiasi\/?fbclid=IwAR2mp5DFYqYLjcENLAicyhjBvqmmyV1qjaUOygWr5YxzfRxWM2FOHoOD4QE<\/a> . \u0130lgili yutup videosu\u2192 <a href=\"https:\/\/youtu.be\/TIDQrpCjHT8\">https:\/\/youtu.be\/TIDQrpCjHT8<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>B\u00f6lgede Orhun tamgalar\u0131n\u0131n oldu\u011fu ba\u015fka dizgeler, mezar ta\u015f\u0131 bi\u00e7iminde bile \u00e7ok say\u0131da kavramsal yaz\u0131 \u00f6rnekleri bulunmaktad\u0131r, tamam\u0131 T\u00fcrk\u2019t\u00fcr!<\/p>\n\n\n\n<p>5- Bu \u00f6\u011fretim g\u00f6revlisi \u2018T\u00fcrk\u00e7e de\u011fil bunlar\u2019 der direterek ama hem yaz\u0131t, hem resim olarak binlerce \u00f6rnek var b\u00f6lgede T\u00fcrklerin; hen\u00fcz duyurulmam\u0131\u015f olanlar\u0131 bile var. Yenileri ekleniyor bunlara<strong>. Burada g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm bir kavramsal yaz\u0131 \u00f6rne\u011finin ayn\u0131 anlamda benzerini \u00c7atalh\u00f6y\u00fck buluntular\u0131nda belirlemi\u015f bulunmaktay\u0131m, k\u0131sa bir \u00e7al\u0131\u015fmada ele alaca\u011f\u0131m. \u00c7\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkl\u00fck bilgisi bir b\u00fct\u00fcnd\u00fcr, s\u00fcreklili\u011fi vard\u0131r!<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>6- T\u00fcrklerde da\u011f k\u00fclt\u00fc, g\u00fcne\u015f k\u00fclt\u00fc, adak sunumu bu yaz\u0131tta \u00e7ok belirgin aktar\u0131lm\u0131\u015f, g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm budur.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ka\u015fgarl\u0131 Mahmut\u2019un eseri Divan-\u0131 L\u00fcgat\u2019 it T\u00fcrk\u2019te yer alan \u201cya\u011f\u0131\u015f\u201d kelimesi, eski T\u00fcrkler i\u00e7in kurban\u0131 ifade etmektedir.1 <mark style=\"background-color:#faea2e\" class=\"has-inline-color\">Bu tabir, T\u00fcrklerin \u0130slamiyet\u2019ten \u00f6nce <u>Tanr\u0131\u2019ya yak\u0131nl\u0131k sa\u011flamak, dilek dilemek<\/u> ve \u015f\u00fckran g\u00f6stermek i\u00e7in kestikleri hayvanlar\u0131 ifade etmek i\u00e7in kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Yine ayn\u0131 eserde ge\u00e7en \u2018iduk\u2019 kelimesi de bir t\u00fcr kurban\u0131 temsil etmektedir.2 (bak\u0131n\u0131z, kaynak\u00e7a 3, s. 2)<\/mark><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrklerin, tarihin \u00e7ok eski zamanlar\u0131ndan beri \u015f\u00fck\u00fcr ve dilek t\u00f6renlerinde (gerek bayrama d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f veya adak \u015feklinde olanlar\u0131nda), Tanr\u0131ya yakla\u015fma arac\u0131 olarak kurban\u0131 vas\u0131ta ettikleri bilinmektedir. (kaynak\u00e7a 4, s.2)<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrklerde, Tanr\u0131ya yakla\u015fma vas\u0131tas\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclen kurbanlar\u0131n, kanl\u0131 ve kans\u0131z olarak iki farkl\u0131 bi\u00e7imde sunuldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. Kanl\u0131 kurbanla ilgili olarak Dede Korkut\u2019ta da s\u0131k\u00e7a ge\u00e7en \u201cattan ayg\u0131r, deveden bu\u011fra, koyundan ko\u00e7 \u00f6ld\u00fcrgil\u201d (Ergin 1994: 80\u201381) ifadesinin \u00e7ok \u015feyi a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. <strong><u>Kurban i\u00e7in erkek hayvan\u0131n tercihi ve hik\u00e2yelerdeki yer yer derin \u0130sl\u00e2m\u00ee etkiye ra\u011fmen, at\u0131n kurban olarak halen ilk s\u0131rada verilmi\u015f olmas\u0131 olduk\u00e7a anlaml\u0131d\u0131r. Zaten T\u00fcrklerde en makbul kurban\u0131n at oldu\u011fu, attan sonra da koyunun tercih edildi\u011fi bilinmektedir (\u0130nan 1995: 100). (<\/u> kaynak\u00e7a 4, s.2)&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Divan-\u00fc L\u00fcgat-it-T\u00fcrk\u2019te de ge\u00e7en \u201c\u0131d\u0131k\u201d yahut \u201c\u0131duk\u201d: \u201cKutlu ve m\u00fcbarek olan her nesne. Sahibinin yapt\u0131\u011f\u0131 bir adak i\u00e7in b\u0131rak\u0131lan hayvan\u201d \u015feklinde a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r (Atalay 1992: 65). Mehmet Er\u00f6z\u2019\u00fcn T\u00fcrkiye T\u00fcrk\u00e7esinde \u201cadak\u201d \u015fekline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yledi\u011fi \u0131d\u0131k uygulamas\u0131 (Er\u00f6z 1980: 211\u2013216), Abd\u00fclkadir \u0130nan\u2019a g\u00f6re kans\u0131z kurbanlar\u0131n en \u00f6nemlisidir (\u0130nan 1995: 98). <mark style=\"background-color:#8ed1fc\" class=\"has-inline-color\">Bu uygulamalar\u0131n (\u0131d\u0131k veya \u0131duk t\u00f6reninin) Asya T\u00fcrkleri aras\u0131nda ya\u015fat\u0131lan pek \u00e7ok farkl\u0131 \u015fekillerinin Verbitski, Radloff, Katanuf, Anohin ve ba\u015fka T\u00fcrkologlar taraf\u0131ndan tespit edilmesine kar\u015f\u0131l\u0131k (\u0130nan 1995: 102), Anadolu\u2019daki yans\u0131malar\u0131 ile ilgili bir tespit hen\u00fcz yap\u0131lm\u0131\u015f de\u011fildir.(kaynak\u00e7a 4, s.3)<\/mark><\/p>\n\n\n\n<p><mark style=\"background-color:#95df54\" class=\"has-inline-color\">*<strong>Yazar\u0131n notu: Bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n bulgular\u0131na g\u00f6re T\u00fcrkler ba\u015fta \u0130sl\u00e2m olmak \u00fczere \u0130brahimi denen Semitik dinlere bula\u015fmadan binlerce y\u0131l \u00f6nce dilek ama\u00e7l\u0131 \u0131duk t\u00f6reninin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc belirlenmi\u015f olmaktad\u0131r!<\/strong><\/mark><\/p>\n\n\n\n<p>Dinlerle ilgisi olmayan Ta\u00f1r\u0131 inanc\u0131n\u0131n uygulamas\u0131 \u0131duk\u2019un Semitik din \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131n kurban bayram\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc; T\u00fcrklerin eski inanc\u0131n\u0131 yitirdi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir! B\u00f6lgenin yerlisi olarak ad\u0131 kamanlar k\u00f6y\u00fc (kamlar k\u00f6y\u00fc) ve kar\u015f\u0131s\u0131nda ke\u015fi\u015fin yeri diye bilinen alan\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn kan\u0131t\u0131d\u0131r. Ke\u015fi\u015fler kamlar\u0131m\u0131zdan esinlendiler, onlara \u00f6yk\u00fcnd\u00fcler! B\u00f6lgede \u00e7ok say\u0131da \u0130sevili\u011fin simgesi \u2018k\u0131p\u00e7ak ha\u00e7l\u0131\u2019 g\u00f6m\u00fct ta\u015flar\u0131 bulunmaktad\u0131r. Ama ondan \u00e7ok daha \u00f6nce kayalarda \u00e7ok say\u0131da T\u00fcrk kavramsal yaz\u0131 \u00f6rnekleri, kal\u0131n R tamgam\u0131z\u0131n \u00f6nc\u00fcl\u00fc kavramsal yaz\u0131 bi\u00e7iminde yontulmu\u015f g\u00f6m\u00fct ta\u015flar\u0131 bulunmakta. Bu yeni buluntularla ilgili bir yaz\u0131n\u0131 en k\u0131sa s\u00fcrede duyurmay\u0131 umuyorum.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em><u>\u00d6zetle hem yaz\u0131tl\u0131 panodaki anlat\u0131lar, hem de di\u011fer kaya \u00fczerindeki kavramsal yaz\u0131 \u00f6rnekleri, g\u00f6m\u00fct ta\u015flar\u0131 buluntular\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 Bizans d\u00f6neminden (m\u00f6 300) binlerce y\u0131l \u00f6nce yayg\u0131n olarak yerle\u015fik olduklar\u0131n\u0131n yeni kan\u0131tlar\u0131d\u0131r. Anadoluya as\u0131l Bizans denen d\u00f6nemde el konuldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r; T\u00fcrkler bask\u0131lanm\u0131\u015f. As\u0131l el koyanlar Bizans d\u00f6nemimde Grek diye bilinen topluluklar, di\u011fer Semitik gruplar \u00f6zetle! Bulgular bu ger\u00e7e\u011fi g\u00f6steriyor<\/u><\/em><\/strong><strong><u>!<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Dilekler<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7al\u0131\u015fman\u0131n T\u00fcrk ulusuna katk\u0131 sunmas\u0131n\u0131, ara\u015ft\u0131r\u0131c\u0131lar i\u00e7in \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131lacak bir \u00f6rnek olmas\u0131n\u0131 diliyorum Dillerini yitirmi\u015f toplumlar\u0131n varl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrme olanaklar\u0131 yoktur. Atam\u0131z\u0131n &nbsp;\u2018G\u00fcne\u015f dili T\u00fcrk\u00e7e\u2019 sav\u0131 i\u00e7in; \u2018Atat\u00fcrk anlams\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rerek sonradan caym\u0131\u015ft\u0131r\u2019 s\u00f6ylemlerinin tersine, ya\u015fam\u0131n\u0131n son iki haftas\u0131na kadar bu konuda \u00e7abalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. <\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;Bu s\u00f6zler tek\u00e7e T\u00fcrk ve T\u00fcrk\u00e7e kar\u015f\u0131tlar\u0131n\u0131n olabilir; ba\u015fka kimsenin de\u011fil! Atam\u0131z\u0131n bu sav\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturup kan\u0131tlamak \u00f6ncelikli g\u00f6revimiz olmal\u0131d\u0131r, &nbsp;Atam\u0131z\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 gibi.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00f6rsel 12<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"640\" height=\"425\" src=\"https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-13.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-92\" srcset=\"https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-13.jpg 640w, https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-13-300x199.jpg 300w, https:\/\/dilin-gizemi.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Gor-13-480x319.jpg 480w\" sizes=\"(max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><strong>G\u00f6r 12: <\/strong><br>https:\/\/forum.donanimhaber.com\/ataturk-ve-gunes-dil-teorisi&#8211;113576603<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n<p>Bu belge An\u0131tkabirdeki Atat\u00fcrk M\u00fczesinin duvar\u0131nda sergilenmektedir. Atam\u0131z burada \u201cbenzemek\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn k\u00f6kenini ara\u015ft\u0131rm\u0131\u015f; dil tan\u0131m\u0131nda bu s\u00f6zc\u00fck ge\u00e7mektedir!<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrk Tarihi i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fan herkese, \u00f6zellikle aram\u0131zda olmayanlara \u015f\u00fckran bor\u00e7luyuz. ODT\u00dc Arkeometri anabilim dal\u0131 \u00f6\u011fretim \u00fcyesi Dr. Beg\u00fcm\u015fen Ergenekon\u2019a deste\u011finden dolay\u0131 te\u015fekk\u00fcr ederim.<\/p>\n\n\n\n<p>Sa\u011fl\u0131cakla kal\u0131n. G\u00fcne\u015f \u0131s\u0131ts\u0131n, \u0131\u015f\u0131ts\u0131n hepimizi!&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Not: Yukar\u0131daki yaz\u0131n\u0131n telif hakk\u0131 T.C. 5836 Fikir ve Sanat Eserleri Yasas\u0131na g\u00f6re yazarlar\u0131na aittir. T\u00fcm\u00fcyle iktibas edilemez ve k\u0131smen at\u0131fta bulunup, kaynak\u00e7a belirtilmeden al\u0131nt\u0131 yap\u0131lamaz.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Kaynak\u00e7alar:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>1- piktografik ve ideografik yaz\u0131 sisteminin icad\u0131 olmu\u015ftur. &#8230;omu.edu.tr<\/p>\n\n\n\n<p>https:\/\/avys.omu.edu.tr \u203a public \u203a Onur. Bekiro\u011flu<\/p>\n\n\n\n<p>2-https:\/\/www.aa.com.tr\/tr\/vg\/video-galeri\/catalhoyukte-8-bin-600-yillik-ekmek-bulundu\/13<\/p>\n\n\n\n<p>DOC<a href=\"https:\/\/avys.omu.edu.tr\/storage\/app\/public\/onur.bekiroglu\/122881\/%C4%B0leti%C5%9Fim%20ve%20Medya%20Tarihi.%202.%20Hafta.docx\">https:\/\/avys.omu.edu.tr\/storage\/app\/public\/onur.bekiroglu\/122881\/%C4%B0leti%C5%9Fim%20ve%20Medya%20Tarihi.%202.%20Hafta.docx<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>3-KUZEY GERMEN-\u0130SKAND\u0130NAV VE T\u00dcRK EFSANELER\u0130NDE AT MOT\u0130F\u0130 <a href=\"https:\/\/www.academia.edu\/49357674\/KUZEY_GERMEN_%C4%B0SKAND%C4%B0NAV_VE_T%C3%9CRK_EFSANELER%C4%B0NDE_AT_MOT%C4%B0F%C4%B0?email_work_card=title\">https:\/\/www.academia.edu\/49357674\/KUZEY_GERMEN_%C4%B0SKAND%C4%B0NAV_VE_T%C3%9CRK_EFSANELER%C4%B0NDE_AT_MOT%C4%B0F%C4%B0?email_work_card=title<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;4-&nbsp; T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 \u0130ncelemeleri Dergisi\/Jurnal of Turkish World Studies<\/p>\n\n\n\n<p>15\/2 K\u0131\u015f-Winter 2015 T\u00fcrklerde At Kurban\u0131 ve Dede Korkut\u2019taki \u0130zleri\uf02a<\/p>\n\n\n\n<p>The Horse Sacrifice of Turks and its Traces in Dede Korkut Ar\u015f. G\u00f6r. Umut \u00dcREN<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\nhttps:\/\/dergipark.org.tr\/tr\/download\/article-file\/407009#:~:text=Eski%20T%C3%BCrklerde%20kurban%20denilince%20akla,m%C3%BCstesna%20bir%20yer%20te%C5%9Fkil%20etmi%C5%9Ftir.\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p>5- <a href=\"https:\/\/dergipark.org.tr\/tr\/download\/article-file\/156859\">https:\/\/dergipark.org.tr\/tr\/download\/article-file\/156859<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>\u201cIDUK\u201d GELENE\u011e\u0130N\u0130N ANADOLU\u2019DA YA\u015eATILAN B\u0130R \u015eEKL\u0130 (ETYEMEZ K\u00d6Y\u00dc HAK SALIMI \u00c2DET\u0130)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cT\u00fcrkiye\u2019de T\u00fcrk Kaya Yaz\u0131tlar\u0131ndan ilk \u00f6rne\u011fe 1998 y\u0131l\u0131nda Dat\u00e7a\u2019n\u0131n Bet\u00e7e adl\u0131 G\u00fcneybat\u0131 k\u0131sm\u0131nda ufak bir damgaya rastlam\u0131\u015ft\u0131m. Ancak T\u00fcrk Abecesiyle kar\u015f\u0131la\u015fmam y\u0131llar \u00f6nce ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m Norve\u00e7\u2019e uzan\u0131r. Bergen civar\u0131nda baz\u0131 kal\u0131nt\u0131lar\u0131 gezerken eski bir mezarl\u0131kta e\u015fimle birlikte, onlar taraf\u0131nda \u201cRun\u201d ad\u0131 verilen harflerle birka\u00e7 kelime yaz\u0131lm\u0131\u015f bir dikilita\u015fa 1989\u2019da rastlam\u0131\u015f ve \u00e7ok heyecanlanm\u0131\u015ft\u0131k. Ard\u0131ndan yolum T\u00fcrkiye\u2019den&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dilin-gizemi.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/55"}],"collection":[{"href":"https:\/\/dilin-gizemi.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dilin-gizemi.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilin-gizemi.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilin-gizemi.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=55"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/dilin-gizemi.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/55\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":104,"href":"https:\/\/dilin-gizemi.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/55\/revisions\/104"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dilin-gizemi.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=55"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dilin-gizemi.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=55"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dilin-gizemi.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=55"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}